Pellet z Polski

Dostępność surowca

Lasy zajmują 29,6 % powierzchni Polski — na koniec 2024 r. było to 9 289,0 tys. ha^[48]. To duża baza surowcowa, ale dla pelletu ważniejsze od samej lesistości jest to, ile drewna trafia do przerobu w tartakach i zakładach drzewnych. Najlepszy pellet powstaje bowiem głównie z chemicznie nieobrobionych pozostałości przemysłu drzewnego (Trociny, wióry i inne pozostałości z obróbki drewna, które nie były impregnowane, klejone ani lakierowane.)Trociny, wióry i inne pozostałości z obróbki drewna, które nie były impregnowane, klejone ani lakierowane. oraz z drewna pnia — tylko te dwie grupy surowca wymienia dla klasy A1 tabela 5 dokumentu ENplus ST 1001:2022^[1].

W praktyce oznacza to, że dostępność dobrego surowca zależy od koniunktury w przemyśle drzewnym, a nie tylko od zasobów leśnych. Gdy tartaki przerabiają mniej drewna, producent pelletu musi szukać trocin u innych dostawców lub sięgać po inne rodzaje surowca — a to zawsze warto obserwować w wynikach kolejnych partii.

Typowe gatunki drewna

Polskie lasy są wyraźnie iglaste. Drzewostany iglaste zajmują 68,8 % powierzchni leśnej, a sosna zwyczajna — 59,1 % wszystkich lasów (61,1 % w Lasach Państwowych i 55,9 % w lasach prywatnych)^[48],[49]. Struktura powoli się zmienia: od okresu 2005–2009 udział gatunków liściastych wzrósł o 2,0 punktu procentowego, a udział sosny i świerka spadł odpowiednio o 1,3 i 1,5 punktu. W Lasach Państwowych udział drzewostanów liściastych wzrósł z 13,0 % w 1945 r. do 25,0 % w 2024 r.^[49].

Z tej struktury wynika, że surowiec sosnowy i szerzej iglasty jest w Polsce łatwo dostępny. Nie wynika z niej natomiast, jaki gatunek jest w konkretnym worku: zakład może kupować trociny z różnych źródeł, także liściaste, a gatunek na opakowaniu jest deklaracją producenta. Więcej o właściwościach surowca sosnowego piszemy w artykule pellet sosnowy, a o tym, czy gatunek przesądza o jakości — w porównaniu iglasty czy liściasty.

Przemysł drzewny

Pellet jest produktem ubocznym przemysłu drzewnego w tym sensie, że jego podstawowym surowcem są trociny i wióry. Spotyka się dwa modele: zakład działający przy tartaku lub zakładzie przetwórstwa drewna, który granuluje własne pozostałości, oraz zakład kupujący surowiec od wielu dostawców. W pierwszym przypadku surowiec bywa bardziej jednorodny, w drugim — jego jakość zależy od kontroli przyjęć. Żaden z tych modeli nie jest z góry lepszy; różnią się ryzykiem, które kupujący powinien sprawdzić.

Liczby zakładów produkujących pellet w Polsce ani ich łącznej zdolności produkcyjnej nie podajemy — nie mamy jeszcze zweryfikowanego źródłaDane wymagają weryfikacji: Brak zweryfikowanych danych o liczbie producentów i mocach produkcyjnych w Polsce.

Rynek krajowy i eksport

Na polskim rynku obok produktów krajowych sprzedawany jest pellet z innych państw, m.in. z krajów sąsiednich — dlatego w tym dziale opisujemy kolejne rynki. Wolumenów produkcji, importu i eksportu nie podajemy, bo nie mamy danych, które moglibyśmy uczciwie zacytowaćDane wymagają weryfikacji: Brak zweryfikowanych danych o produkcji, imporcie i eksporcie pelletu w Polsce.

Dla kupującego istotne jest co innego: marka handlowa na worku nie musi oznaczać polskiego producenta, a produkt polskiego zakładu może być sprzedawany pod marką dystrybutora. Kraj produkcji ustala się na podstawie producenta i zakładu, a nie adresu sprzedawcy.

Certyfikacja i prawo

ENplus w Polsce

Na aktualnej liście partnerów krajowych ENplus nie ma podmiotu z Polski — ani krajowego licencjodawcy, ani stowarzyszenia promującego^[9]. Polska Rada Pelletu miała w przeszłości status stowarzyszenia promującego (NPA), ale jego obecny stan jest niejasny^[60]. Aktualny status warto sprawdzić bezpośrednio na stronie ENplus.

Polskie firmy certyfikowane mają numer ENplus z prefiksem kraju i trzema cyframi — producenci w zakresie PL 001–299, dystrybutorzy PL 301–899^[5],[3]. Według przeglądu w badaniu Drobniaka i współautorów (powołującego się na Bioenergy Europe) w 2022 r. certyfikat ENplus miało tylko ok. 30 % polskiej produkcji pelletu drzewnego^[47]. Brak certyfikatu nie oznacza złej jakości, ale oznacza, że parametry trzeba potwierdzić inaczej — raportem z badania.

Wymagania prawne od 2025 r.

Od 24 maja 2025 r. obowiązuje rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla pelletu i brykietu z biomasy drzewnej (Dz.U. 2025 poz. 618). Obejmuje produkty dla gospodarstw domowych i instalacji o mocy poniżej 1 MW, zarówno wprowadzane do obrotu, jak i obejmowane procedurą celną dopuszczenia do obrotu — czyli pellet krajowy i importowany^[36]. Dla pelletu do kotłów klas 3–5 i urządzeń ekoprojektowych limity to m.in. popiół ≤ 0,70 % w stanie suchym, trwałość mechaniczna ≥ 98,00 % i wartość opałowa ≥ 16,50 MJ/kg w stanie roboczym. Ministerstwo podaje, że wartości są zbieżne z normą EN ISO 17225^[37]. Rozporządzenie nie zawiera jednak limitów metali ciężkich ani temperatury topnienia popiołu.

Logistyka i dostawy krajowe

Pellet krajowy nie przekracza granic, a trasa od zakładu do odbiorcy bywa krótka. Dostawy hurtowe realizuje się zwykle transportem drogowym — pełnym autem (w praktyce handlowej ok. 22–24 t, zależnie od pojazdu i formy pakowania), na paletach z workami, w big-bagach albo luzem. Dla odbiorcy luzem ważne są dwie reguły ENplus: drobna frakcja w pellecie luzem nie może przekraczać 1,0 % przy załadunku, a pellet wydawany luzem nie może mieć temperatury powyżej 40 °C^[1].

Krótsza trasa oznacza zwykle mniej przeładunków, a każdy przeładunek i przesyp to dodatkowe kruszenie granulek. Nie jest to jednak gwarancja — pellet słabej trwałości wytworzy pył także na krótkim odcinku. Więcej o tym parametrze na stronie drobna frakcja.

Potencjalne ryzyka

Najlepiej udokumentowany obraz polskiego rynku daje recenzowane badanie 30 próbek pelletu sprzedawanego do zastosowań domowych. 10 z 30 próbek nie spełniło wymagań trwałości mechanicznej i/lub drobnej frakcji. Stwierdzono też podwyższoną zawartość popiołu, zbyt niską temperaturę topnienia popiołu oraz niepożądane domieszki: korę, materię nieorganiczną i produkty ropopochodne. Wartości deklarowane przez producentów często różniły się od zmierzonych^[47].

Drugim ryzykiem są nadużycia znaku ENplus. Program odnotował ponad 1500 przypadków od 2014 r., z czego ok. 20 % dotyczyło fałszywych oznaczeń na workach, a 14 % sfałszowanych certyfikatów^[6]. Na publicznej czarnej liście ENplus są również firmy z Polski — nie wymieniamy ich nazw, a do sprawdzenia odsyłamy do samej listy^[7].

Dlaczego sprawdzać konkretnego producenta

„Pellet z Polski” to nie jeden produkt, tylko setki różnych partii od różnych zakładów. Kraj pochodzenia nie jest gwarancją jakości — oceniamy konkretny produkt, producenta i partię. Przed zakupem większej ilości warto:

• sprawdzić numer ENplus w rejestrze firm certyfikowanych i jego status (aktywny, zawieszony, zakończony)^[3] — sama kopia certyfikatu nie jest wystarczającym dowodem^[1];
• porównać nadruk na worku z rejestrem: nazwa i adres właściciela projektu worka muszą odpowiadać firmie zarejestrowanej w ENplus, a naklejki i dopiski odręczne są niedozwolone^[2];
• poprosić o aktualny raport z badania z datą, nazwą laboratorium i metodami badań;
• zapytać o surowiec: gatunek, udział trocin i drewna pnia, źródło trocin;
• przy stałych dostawach — porównywać wyniki kolejnych partii, a nie tylko pierwszej.

Szczegółową procedurę opisujemy w części weryfikacja certyfikatu oraz w metodyce oceny.