Trwałość mechaniczna pelletu

Czym jest trwałość mechaniczna

Trwałość mechaniczna (Odporność granulek na ścieranie i kruszenie pod wpływem obciążeń mechanicznych — wyrażona jako procent masy, który pozostaje w całości po znormalizowanym teście.)Odporność granulek na ścieranie i kruszenie pod wpływem obciążeń mechanicznych — wyrażona jako procent masy, który pozostaje w całości po znormalizowanym teście. (ang. mechanical durability) opisuje, jak dobrze granulki znoszą uderzenia, tarcie i przesypywanie. Wynik podaje się w procentach masy: jaka część próbki pozostała w postaci całych granulek po znormalizowanym teście. W ENplus wymaganie dotyczy stanu roboczego, a metodę badania określa norma ISO 17831-1^[1],[18].

To parametr, który kupujący odczuwa bezpośrednio, choć rzadko o nim myśli. Słaba trwałość oznacza pył w worku, zapchany podajnik i nierówne spalanie — nawet jeśli popiół i wartość opałowa są bez zarzutu.

Dlaczego pellet się kruszy

Granulkę spaja głównie lignina (Naturalny polimer drewna, który mięknie w temperaturze prasowania i po ostygnięciu spaja cząstki.)Naturalny polimer drewna, który mięknie w temperaturze prasowania i po ostygnięciu spaja cząstki. uplastyczniona w wysokiej temperaturze i ciśnieniu w matrycy prasy. To, czy wiązanie będzie mocne, zależy od wielu czynników jednocześnie:

• surowca — gatunku drewna, udziału kory, stopnia rozdrobnienia i obecności zanieczyszczeń;
• wilgotności surowca przed prasowaniem — zbyt suchy materiał słabo się wiąże, zbyt mokry daje granulki, które pękają przy schnięciu;
• parametrów prasowania — stanu matrycy, jej geometrii i temperatury pracy;
• chłodzenia i przechowywania — granulka utwardza się dopiero po schłodzeniu, a zawilgocona później traci spójność.

Producent może też użyć niewielkiej ilości dodatku wiążącego pochodzenia rolniczego lub leśnego, np. skrobi. ENplus ogranicza łączny udział dodatków do 2,0 % masy^[1]. Więcej o spójności granulek — w artykule twardość granulatu.

Znaczenie w transporcie i w kotłowni

Każda operacja na pellecie to obciążenie mechaniczne: zsyp do worka lub na samochód, układanie palet, drgania w transporcie, przeładunek, a przy dostawach luzem — wdmuchiwanie pneumatyczne do silosu. Na końcu jest jeszcze ślimak podajnika. Granulki o niskiej trwałości ścierają się na każdym z tych etapów, a odkruszony materiał trafia do zasobnika jako drobna frakcja.

Z tego powodu ENplus mierzy trwałość w punkcie załadunku środka transportu w zakładzie produkcyjnym^[1] — czyli zanim pellet przejdzie większość drogi do odbiorcy. Wysoki wynik w tym miejscu daje zapas na straty w dalszym łańcuchu dostaw.

Jak bada się trwałość (ISO 17831-1)

Metodę opisuje norma ISO 17831-1, której aktualne wydanie pochodzi z 2025 roku^[18]. Zasada badania jest prosta:

1. Z próbki odsiewa się drobną frakcję, tak aby do testu trafiły wyłącznie całe granulki.
2. Odważoną porcję granulek poddaje się kontrolowanemu obciążeniu mechanicznemu w obracającym się urządzeniu, w którym granulki przesypują się i uderzają o siebie oraz o ścianki.
3. Po teście próbkę ponownie przesiewa się i waży to, co pozostało na sicie.
4. Trwałość to masa granulek pozostałych po teście wyrażona w procentach masy przed testem.

Szczegółowe warunki badania — rodzaj urządzenia, czas, liczbę obrotów i sita — określa norma. Wynik jest porównywalny między laboratoriami tylko wtedy, gdy wykonano go tą samą metodą; dlatego w raporcie powinna być wskazana norma i jej wydanie. Wynik 98,0 % oznacza, że w teście odkruszyło się najwyżej 2,0 % masy próbki.

Wymagania ENplus, ISO i rozporządzenia

ENplus jest tu ostrzejszy od normy w dwóch miejscach. W klasie A1 wymaga co najmniej 98,0 % dla obu średnic, podczas gdy projekt ISO dopuszcza 97,5 % dla pelletu 8 mm. W klasie B ENplus wymaga 97,5 %, a projekt ISO — 96,5 %^[1],[12]Dane wymagają weryfikacji: Wartości ISO odczytano z projektu FDIS 17225-2; należy je potwierdzić w opublikowanej normie ISO 17225-2:2021.. Różnica 0,5–1 punktu procentowego wygląda na niewielką, ale oznacza wyraźnie więcej dopuszczalnego materiału odkruszonego w teście: 2,5 % zamiast 2,0 % dla pelletu A1 8 mm i 3,5 % zamiast 2,5 % dla klasy B.

Co pokazało badanie pelletu z polskiego rynku

W recenzowanym badaniu z 2024 r. przeanalizowano 30 próbek pelletu sprzedawanego w Polsce do zastosowań domowych. 10 z 30 próbek nie spełniło wymagań dotyczących trwałości mechanicznej i/lub drobnej frakcji. Autorzy stwierdzili też, że wartości deklarowane przez producentów często różniły się od zmierzonych^[47].

Ten wynik nie mówi, że co trzeci pellet na rynku jest zły — próba była niewielka. Pokazuje jednak, że trwałość jest parametrem, którego nie da się założyć na podstawie opisu na worku. Autorzy przytaczają też dane, według których w 2022 r. certyfikat ENplus miało tylko około 30 % polskiej produkcji pelletu drzewnego^[47].