Surowiec do produkcji pelletu

Jakie drewno trafia do granulatora

Typowym surowcem pelletu opałowego jest drewno, które w innym zakładzie byłoby produktem ubocznym. Trociny spod pił tartacznych, wióry ze strugarek, ścinki i zrębka z przerobu tarcicy to materiał jednorodny, już rozdrobniony i — jeśli drewno zostało wcześniej okorowane — bardzo czysty. Drugim źródłem jest drewno pnia rozdrabniane specjalnie do produkcji pelletu.

Dlaczego ma to znaczenie? Bo różne części drzewa różnią się składem mineralnym. Fińskie dane VTT pokazują, że średnia zawartość popiołu w drewnie pnia brzozy, sosny, świerka i osiki wynosi 0,46 %, a w korze tych gatunków — 2,97 % (w stanie suchym). Gałęzie z korą to średnio 1,52 %, a liście 4,97 %^[44]. Okorowane trociny sosnowe zawierały w tych badaniach zaledwie 0,08 % popiołu^[44]. Im więcej w surowcu kory, gałęzi i igliwia, tym więcej popiołu w pellecie.

Klasyfikacja surowca wg ISO 17225-1

Norma ISO 17225-1 porządkuje pochodzenie biopaliw stałych w hierarchii kodów. Wszystkie kody istotne dla pelletu drzewnego zaczynają się od 1 — to biomasa drzewna — a kolejne cyfry wskazują źródło i część drzewa^[13]. Najczęściej spotkasz następujące grupy:

• 1.1 — drewno z lasów, plantacji i inne drewno pierwotne, w tym m.in. 1.1.1 całe drzewa bez korzeni, 1.1.3 drewno pnia i 1.1.4 pozostałości zrębowe (gałęzie, wierzchołki);
• 1.2.1 — chemicznie nieobrobione produkty uboczne i pozostałości przemysłu drzewnego, czyli trociny, wióry, ścinki z tartaków i zakładów stolarskich;
• 1.3.1 — chemicznie nieobrobione drewno poużytkowe, czyli drewno po wcześniejszym użyciu, które nie było poddane obróbce chemicznej.

Kod mówi o pochodzeniu surowca, a nie o gatunku. „Drewno pnia” może być sosnowe, bukowe albo brzozowe — norma klasyfikuje je tak samo. O różnicach gatunkowych piszemy w artykułach o pellecie iglastym i liściastym.

Surowiec a klasa ENplus

ENplus ST 1001 w tabeli 5 przypisuje każdej klasie jakości listę dopuszczalnych grup surowca według ISO 17225-1^[1]. Im wyższa klasa, tym węższy wybór — i tym mniej materiału z kory, gałęzi czy igliwia.

W klasie A1 nie ma więc miejsca na całe drzewa z gałęziami ani na pozostałości zrębowe — to właśnie one wnoszą najwięcej kory, igliwia i liści. Klasa A2 je dopuszcza, ale ma łagodniejszy limit popiołu (≤ 1,20 % zamiast ≤ 0,70 % w stanie suchym). Klasa B pozwala dodatkowo na chemicznie nieobrobione drewno poużytkowe, a limit popiołu wynosi ≤ 2,00 %^[1].

Czego nie wolno używać

ENplus idzie w kwestii surowca dalej niż norma ISO. ISO 17225-2 w klasie B dopuszcza chemicznie obrobione produkty uboczne przemysłu drzewnego i nieobrobione drewno poużytkowe, pod warunkiem że zawartość metali ciężkich i związków chlorowcoorganicznych nie przekracza wartości typowych dla drewna pierwotnego^[11]. ENplus natomiast wyklucza drewno rozbiórkowe i drewno chemicznie obrobione we wszystkich klasach^[1].

Niezależnie od klasy ENplus nie dopuszcza też surowca:

• zgniłego — rozkład biologiczny zmienia skład drewna i pogarsza jego właściwości;
• zanieczyszczonego — np. ziemią, piaskiem, kamieniami, tworzywami;
• z dużą ilością kory^[1].

Gotowy pellet nie może zawierać materiału innego niż drewno ani włókien drzewnych w innej postaci niż granulki — np. zrębków czy luźnych cząstek^[1].

Dodatki: co wolno dodać do drewna

Pellet drzewny nie potrzebuje kleju — cząstki wiąże lignina (Naturalny polimer w ścianach komórkowych drewna. W temperaturze prasowania mięknie i po ostygnięciu spaja cząstki.)Naturalny polimer w ścianach komórkowych drewna. W temperaturze prasowania mięknie i po ostygnięciu spaja cząstki.. Producent może jednak użyć dodatków (Substancja dodawana do surowca, aby poprawić granulację, trwałość lub ograniczyć pylenie. W ENplus wyłącznie pochodzenia rolniczego lub leśnego.)Substancja dodawana do surowca, aby poprawić granulację, trwałość lub ograniczyć pylenie. W ENplus wyłącznie pochodzenia rolniczego lub leśnego., które ułatwiają granulację lub poprawiają trwałość. ENplus dopuszcza wyłącznie dodatki z produktów rolnictwa i leśnictwa — np. skrobię, mąkę kukurydzianą, mąkę ziemniaczaną, olej roślinny, ligninę z procesu siarczanowego — w ilości łącznie ≤ 2,0 % masy (≤ 1,8 % w produkcji i ≤ 0,2 % po produkcji, np. oleje powlekające)^[1].

Obecność dodatku nie jest wadą. Warto jednak wiedzieć, że producent go stosuje — np. przy porównywaniu wyników badań kilku partii albo gdy kocioł wyraźnie inaczej reaguje na nowe paliwo.

Co z tego wynika dla kupującego

Gatunek drewna nie jest obowiązkowym oznaczeniem na worku ENplus — obowiązkowe są m.in. klasa jakości, numer ENplus ID, średnica i masa netto^[2]. Dlatego o surowiec warto pytać bezpośrednio:

• czy surowcem są trociny i wióry z tartaku, czy rozdrobnione drewno okrągłe lub całe drzewa;
• czy drewno jest okorowane przed przerobem;
• czy skład surowca jest stały, czy zmienia się między partiami;
• czy producent stosuje dodatki i jakie.

Odpowiedzi nie zastąpią wyników badań. Surowiec wyjaśnia, dlaczego pellet ma dany poziom popiołu czy temperatury topnienia popiołu, ale potwierdzić te wartości może tylko pomiar. Jak czytać raport z badań — w dziale badania laboratoryjne, a na co zwracać uwagę przy zakupie — w poradniku jak wybrać pellet.