Pellet świerkowy

Świerk jako surowiec

Świerk pospolity to drzewo iglaste, które w wielu krajach Europy Środkowej przez dziesięciolecia było podstawowym gatunkiem gospodarczym. Jego drewno trafia do tartaków w dużych ilościach, a trociny i wióry świerkowe są naturalnym surowcem dla producentów pelletu w regionie. Pellet świerkowy to więc zwykle pellet z pozostałości przemysłu drzewnego — w klasyfikacji ISO 17225-1 grupa 1.2.1 — albo z drewna pnia (1.1.3). Obie grupy są dopuszczone w najwyższej klasie ENplus A1^[1].

Warto od razu powiedzieć, czego „pellet świerkowy” nie oznacza. Nie jest to klasa jakości ani certyfikat. Gatunek drewna nie należy do obowiązkowych oznaczeń na worku ENplus^[2], więc określenie „świerkowy” to informacja handlowa producenta lub sprzedawcy.

Co mówią dane

Najlepiej udokumentowane dane o drewnie świerka w źródłach, na których opiera się ten serwis, pochodzą z fińskiego opracowania VTT. Poniżej zestawiamy je z wymaganiami ENplus A1.

Wniosek jest prosty: czyste drewno świerkowe to dobry surowiec. VTT podaje, że okorowane drewno pnia ma zwykle 0,3–0,7 % popiołu, a wyższa wartość opałowa drzew iglastych wynika z zawartości ligniny i żywic^[44]. Kora świerka zawiera jednak kilka razy więcej popiołu niż drewno — dlatego o wyniku konkretnego pelletu decyduje przede wszystkim to, ile kory trafiło do surowca. Typowy zakres dla kory drzew iglastych według FAO to 2–6 %^[45].

Wartość opałowa świerka jest w danych VTT nieco niższa niż sosny (19,31 MJ/kg) i nieco wyższa niż brzozy (ok. 18,6–18,7 MJ/kg)^[44]. Różnice rzędu 1–4 % są mniejsze niż efekt kilku punktów procentowych wilgotności. Pokazujemy to w artykule o różnicach w spalaniu i na stronie wartości opałowej.

Skąd pochodzi drewno świerkowe

Udział świerka w lasach regionu jest duży, ale w wielu krajach wyraźnie maleje:

• Czechy — świerk zajmuje 40,3 % lasów (wcześniej 42,9 %)^[51].
• Austria — ok. 49 % lasów gospodarczych, wobec ponad 56 % w latach 1986–1990^[58].
• Niemcy — 21 % powierzchni lasów; od inwentaryzacji z 2012 r. powierzchnia świerczyn spadła o 17 % z powodu wichur, suszy w latach 2018–2021 i kornika^[57].
• Słowacja — 20,9 % lasów; udział iglastych maleje, głównie z powodu szkód w drzewostanach świerkowych^[50].
• Łotwa i Estonia — świerk dominuje odpowiednio na 19 % i 18,2 % powierzchni drzewostanów^[54],[55].

Więcej o poszczególnych krajach — na stronach Czechy, Niemcy i Austria, Słowacja oraz kraje bałtyckie.

Drewno po korniku — czy to problem?

W ostatnich latach świerczyny Europy Środkowej ucierpiały od suszy i gradacji kornika (Owady (głównie kornik drukarz) zasiedlające osłabione świerki pod korą. Masowe pojawy wymuszają cięcia sanitarne na dużą skalę.)Owady (głównie kornik drukarz) zasiedlające osłabione świerki pod korą. Masowe pojawy wymuszają cięcia sanitarne na dużą skalę.. W Czechach całkowite pozyskanie drewna wzrosło z 16,16 mln m³ w 2015 r. do 35,75 mln m³ w 2020 r., z czego 34,49 mln m³ stanowiło drewno iglaste. W 2024 r. pozyskanie wyniosło 17,80 mln m³, z czego ok. 45 % to cięcia przygodne; szkody biotyczne — niemal wyłącznie kornik na świerku — odpowiadały za 2,4 mln m³^[51]. Na Słowacji owady uszkodziły w 2024 r. 3,54 mln m³ drewna^[50].

Czy to oznacza gorszy pellet? Niekoniecznie. Świerk zaatakowany przez kornika, pozyskany w porę, to wciąż drewno pnia. ENplus nie wyklucza drewna z cięć sanitarnych — wyklucza natomiast surowiec zgniły, zanieczyszczony i z dużą ilością kory^[1]. Ryzyko pojawia się więc wtedy, gdy drewno długo stało w lesie i zaczęło się rozkładać, gdy przerabia się je bez okorowania albo gdy przy pozyskaniu i składowaniu łapie piasek i ziemię.

Jak sprawdzić pellet świerkowy

1. Popiół. Najlepszy wskaźnik udziału kory i zanieczyszczeń. Dla A1 limit to 0,70 % w stanie suchym^[1] — więcej na stronie popiół.
2. Temperatura deformacji popiołu. Pokazuje ryzyko spieków; A1 wymaga co najmniej 1200 °C^[1]. Zobacz temperatura topnienia popiołu.
3. Trwałość mechaniczna i drobna frakcja. Zależą od procesu, nie od gatunku — patrz trwałość mechaniczna.
4. Certyfikat. Sprawdź go w bazie ENplus, nie na kopii dokumentu — jak to zrobić.